Педсоветта чыгыш
Дәрестәтәрбия потенциалын күтәрү — укыту-тәрбия процессын оештыруның мөһим шарты
Һәр сабый тумыштан килә торган үзенчәлекләргә ия, әмма аның нинди булыпүсүе тәрбиягә бәйле. Бала мәктәпкә йөри, белем һәм тәрбия ала. Бу вакытаның гомерендә иң катлаулы, иң күңелле чор. Мәктәпне тәмамлагач, баланың кембулуы, кешеләр арасында ничек яшәве мәктәп елларының ничек узуына бәйле.
Белем алу – авыр хезмәт. Ул зур тырышлык, түземлек һәм киеренке эш таләпитә. Шуңа күрә балада ихтыяр көче тәрбияләү бик мөһим. Андый тәрбия үз алдыңамаксат куярга һәм аңа ирешергә бөтен көчне, сәләтне, игътибарны тупларгаөйрәнүдән башлана.
Барлык әсәрләрдә дә рәхимлелек, гаделлек, яхшылык, матурлык бар.Яхшылыкка яхшылык белән җавап бирерләр”, начарлык эшләсәң, җәзасыналырсың” , кешеләрне хөрмәт итсәң, үзеңне дә хөрмәт итәрләр” кебектәрбияви моментларга зур урын бирелә.Бу исә эзлекле фикер йөртергә өйрәтә,укучының сөйләм телен үстерә.Уку дәресләрендә класстан тыш уку дәресләреүткәрелә. Укучы бирелгән тема буенча әзерләнә, укый, рәсемнәр ясый. Шулай итептырышлык тәрбияләүдә әдәби-
ятның да әһәмияте зур. Класстан тыш уку баланың гомуми культурасын үстереп кенәкалмый, ә аның танып белү активлыгын стимуллаштыра, шәхси мәнфәгатьләренканәгатьләндерә, кызыксынуын арттыра.
Укучы үзен кызыксындыра торган һәм уен кебек мавыктыргыч эшләрне генә ихласкүңел белән башкара. Шулай булмаганда, ул бик арый, игътибарын туплый алмыйча,як-ягына карана яисә бөтенләй башка нәрсә белән шөгыльләнергә керешә. Шуңа күрәдәрес планын кызыклы һәм тәрбияви яктан уйлап төзергә кирәк.Тәрбияви моментныаерым түгел, ә дәреснең һәрбер этабында бергә бәйләп алып барыла. Аларбер-берсен тулыландырып торалар һәм шәхес формалаштыруда, тәрбияләүдә, үстерүдәзур роль уйныйлар.
Бары тик төпле белемле, әхлаклы укытучы гына шәхес тәрбияли ала. Укытучыныңшәхси сыйфатлары һәм һөнәри осталыгы яшь буынны тәрбияләүгә зур йогынты ясый.Укучыларда үзенә карата хөрмәт, ышаныч һәм ярату хисләре тәрбияли алса гына,укытучы иң абруйлы, дәрәҗәле шәхес була ала.
Укытучының үз-үзен тотышы, тәртибе аралашуы дәрес атмосферасына,укучыларның укуына тәэсир итә. Чыннан да укытучы матур итеп, күңелгә үтепкерерлек итеп сөйли белгәндә генә дәрес җанлы рәвештә бара. Һәр дәрестә укучыгаүзенең иҗади потенциалын, үзаңын,үзтәрбиясен үстерергә мөмкинлек бирергә кирәк.Дәреснең нәтиҗәлеге аңа ничек әзерләнүгә, дәреснең планына, укыту методларының ничексайлап алынуына бәйле.Укыту методларын дөрес сайлап алу һәм оста чиратлаштыру,тәрбия методларыннан уңышлы файдалану, йомшак өлгерүчеләргә теләсә кайсымоментта ярдәм итәргә әзер булу, аларда үз көчләренә ышаныч тудыру,эшкә дәртуяту – болар барысы да дәреснең яхшы сыйфатлы булуы өчен мөһимшарт булып тора.
Мөмкинлекләре һәм сәламәтлекләре чикләнгән укучыларны киләчәк тормышкаәзерләү” не истә тотып дәрес планын төзергә,укучылар белән эшләгәндә моныонытып бетермәскә тиешбез.Укучыларның кайберләре аз аралашучан, класстагыиптәшләре белән дә уртак тел таба алмыйлар. Андыйларга алдагы тормышта кешеләрбелән аралашырга бик авыр була. Шуңа күрә дәрестә генә түгел, ә класссәгатьләрендә дә бу эшне дәвам итәргә кирәк. Мәсәлән: Үз-үзеңне дөрестота белү”, Кешеләр белән аралаша беләсеңме?”, ”Мин кунакта” кебектемаларга сөйләшкәндә
укучыларда кешелеклелек, миһербанлылык, дустанә мөнәсәбәт тәрбияләнә. Дәреспланын төзегәндә мөһим тәрбияви моментларны билгеләү, укучыларда ата-аналарга,иптәшләренә карата миһербанлылык, яхшы мөнәсәбәт, милләтара дуслык, хөрмәт,ярдәмчеллек хисләрен тәрбияләү,иҗади фикер йөртү сәләтен үстерүне максат итепкуям.
Укытучы укучыда шәхес күрә белергә, аңа индивидуаль якын килә белергә тиеш. Көчлеукучылар дәрес материалын бик тиз үзләштерә һәм уңай җавап бирә.Алар мактала,үрнәк итеп куела. Ләкин класста көчлеләр генә түгел, ә көчсез укучылар да була.Аларга җиңелрәк биремнәр биреп ирешелгән уңышларын күреп мактарга була. Шуңакүрә дәресләрдә укучыларның мөмкинлекләреннән чыгып аларны группаларга бүләбезһәм төрле авырлыктагы биремнәр бирәбез. Кирәк булганда көчлерәк укучылар 2,3группага ярдәм итә. Бу вакытта бер-берсенә карата игътибарлылык, кешелеклелексыйфатлары тәрбияләнә.
Тәрбия эшендә җибәргән ялгышларын мәктәптән эзләргә тырышучы ата-аналар даочрый. Безнең бурыч – баланы ашатып – эчертү, киендерү, ә аны тәрбияләү –мәктәп эше”,-диләр андыйлар.
Чынбарлыктаисә баланың холкы, үз-үзен тотышы, әхлакый сыйфатлары иң элек гаиләдә формалаша.Мәктәп белән гаиләнең бәйләнеше ныгый барган саен, балаларыбыз тәрбиялерәк,уңышларыбыз да зуррак булыр.
Йомгак ясап шуны әйтергә була, укытучы үзенең предметын чын күңелдән яра-
тып, тәрбия потенциалын күтәрү өстендә эшләгәндә генә аның дәресләре кызыклыһәм
үтемле,балалар да тәрбияле булыр.
